مجتبى ملكى اصفهانى

165

فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )

طلب حقيقى دارد ، مگر اينكه قرينه‌اى بر ترخيص موجود باشد . ولى مشهور علماى قبل از مرحوم آخوند خراسانى قدّس سرّه معتقد بوده‌اند كه صيغه امر حقيقت در وجوب است . 3 - اعتبار علو و استعلا : بيشتر علماى اصولى معتقدند كه برترى و بزرگى در آمر شرط است ، اگرچه در حال فروتنى چيزى را طلب كند . ولى استعلا در آمر را ، يعنى شخص خود را بزرگ‌تر و برتر بداند در حالى كه بزرگ‌تر و برتر نيست ، شرط نمىدانند . 4 - مرة و تكرار : اصوليين در دلالت صيغه امر بر مرّه يا تكرار ، اختلاف دارند . آيا مقصود از مرة و تكرار ، دفعه و دفعات است ، يا فرد و افراد ؟ مرحوم مظفر قدّس سرّه مىگويد : ظاهرا مقصود از مره و تكرار ، دفعه و دفعات است . « 1 » ولى مرحوم آخوند خراسانى قدّس سرّه مىگويد : هرچند لفظ مره و تكرار ، ظهور در دفعه و دفعات دارد ، ولى نزاع بين اصوليين ، در هر دو قسم است . « 2 » چه فرقى بين دفعه و دفعات ، و بين فرد و افراد وجود دارد ؟ مرحوم مظفر قدّس سرّه مىگويد : فرق در اين است كه دفعه ، هم با اتيان يك فرد از طبيعت مطلوب تحقق مىيابد و هم با اتيان افراد متعدد در زمان واحد . « 3 » به عبارت ديگر : ملاك در دفعه و دفعات ، اتيان مأمور به ، با حركت واحد يا

--> ( 1 ) اصول الفقه ، ج 1 ، ص 74 . ( 2 ) الكفاية ، ج 1 ، ص 119 . ( 3 ) اصول الفقه ، ج 1 ، ص 74 .